Созылмалы шаршау – оның құпия себебі
Кейде шаршауды сезіну қалыпты жағдай. Түннің бір уағына дейін отыру немесе ұзақ жұмыс істеу сізді қалжыратып, қуаттан айырылғандай сезінуіңізге әкелуі мүмкін. Алайда, егер бұл шаршау бірнеше күн немесе апта бойы жалғаса берсе, бұл созылмалы шаршаудың маңызды белгісі болуы мүмкін.
Қалыпты шаршау жеті-сегіз сағат ұйықтағаннан кейін басылады. Бірақ созылмалы шаршау — ұзақ уақытқа созылатын және қанша демалсаңыз да, ұйықтасаңыз да өтпейтін жағдай. Ал бұл шаршаудың ең жиі кездесетін себептерінің бірі — денедегі темір тапшылығы.
Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының мәліметінше, әлем бойынша екі миллиардқа жуық адам темір тапшылығы анемиясынан зардап шегеді. Бұл күнделікті өмірге кедергі келтіретін бірнеше ауыр симптомдарды тудыратын күрделі медициналық бұзылыс. Алайда, көптеген адамдар үшін созылмалы шаршау күнделікті әрекеттерді орындауды өте қиын ететін ең жиі кездесетін симптом болып табылады.
Көп жағдайда темір тапшылығы кезінде темірге бай диетаны және кейбір тағамдық қоспаларды тұтыну жағдайды жеңілдетуге көмектеседі.
Темір тапшылығы мен созылмалы шаршау арасындағы байланысты түсіну
Әдетте, асқазан-ішек жолы әртүрлі тағамдарда болатын темірді сіңіреді. Бұл темір бауырға жетіп, дене жаңа қызыл қан жасушаларын өндіру үшін қажет болғанша сақталады. Бірақ темір тапшылығы бар адамдарда жаңа қызыл қан жасушаларын өндіруге темір жеткіліксіз болады. Осылайша, жасушалардың аз болуы бүкіл денеге оттегі тасымалдайтын гемоглобиннің азаюына әкеледі, бұл сізді шаршағандай сезіндіреді.
Көп жағдайда адамдар күнделікті жұмыстарын орындау қабілетіне кедергі келтіретін созылмалы шаршаудан зардап шегеді. Егер бұл жағдай орын алса, дереу дәрігерге қаралуыңыз керек. Ол темір тапшылығы анемиясының белгілерінің қарқындылығын азайту үшін кейбір тағамдық қоспаларды қабылдауды ұсынуы мүмкін.
Сонымен қатар, темір тапшылығы анемиясының басқа да белгілері бар. Адамның денесіндегі темір деңгейіне байланысты келесі белгілерді сезінуі мүмкін:
- Бас ауруы және бас айналу
- Әлсіздік
- Созылмалы шаршау
- Тыныс алудың тарылуы
- Бозару
- Жүрек қағуы
- Салқын қолдар мен аяқтар
- Зақымдалған шаш және сынғыш тырнақтар
- Ауыз қуысы мен тілдегі ауырсыну
Темір тапшылығы анемиясына кімдер көбірек шалдығады?
Әдетте, темір тапшылығы кез келген адамда болуы мүмкін. Алайда, темір тапшылығы мен анемияға көбірек шалдығатын адамдар тобы бар. Оларға:
- Вегетарианшылар
- Қанды жиі донорлыққа тапсыратындар
- Нәрестелер, балалар және қарт адамдар
- Әйелдер, әсіресе етеккірі келетіндер
- Спортшылар
Анемиядан туындаған созылмалы шаршауды емдеудің ең жақсы жолдары қандай?
Анемиядан туындаған созылмалы шаршауды емдеудің әртүрлі жолдары бар. Соның бірі – эритроциттерді құю. Алайда, бұл өте қымбат процедура. Одан басқа, көптеген адамдар тамырішілік темір терапиясын да таңдайды. Бұл қарапайым процедура, онда денедегі қоректік заттардың деңгейін толтыру үшін темір вена арқылы енгізіледі.
Сонымен қатар, хирургиялық емдеу де бар. Бірақ бұл процедуралардың барлығы тек ауыр анемия жағдайларында ғана таңдалады. Жеңілдеу жағдайлар көбінесе дәрігеріңіз ұсынған кейбір тағамдық қоспаларды қабылдау арқылы шешіледі.
Сонымен қатар, анемиядан туындаған созылмалы шаршаумен күресуге көмектесетін кейбір өмір салтын өзгертулер бар. Ең жиі кездесетін және тиімділеріне мыналар жатады:
- Күнделікті диетаңызға темірге бай тағамдарды қосыңыз.
- Теңгерімді тамақтану, тұрақты жаттығу және жеткілікті ұйқымен салауатты өмір салтын сақтаңыз.
- Диетаңызға С дәруменіне бай тағамдарды қосыңыз, өйткені бұл қоректік зат денедегі темірдің сіңуін арттыруға көмектеседі.
- Қуат деңгейін жоғары ұстау үшін кофеин, қосылған қант және алкогольді тұтынуды азайтыңыз.
- Көп су ішіңіз, өйткені сусыздану созылмалы шаршау жағдайын одан әрі күшейтуі мүмкін.
- Жағдайыңыз бен белгілеріңізді бақылап, тұрақты тексерулер үшін дәрігеріңізге барыңыз.
- Күнделікті жаттығу жасауға тырысыңыз, өйткені бұл шаршаумен күресуге көмектеседі. Аэробикалық жаттығулардың қандай да бір түрімен айналысу жақсы идея.
Белгілердің нашарлауы байқалса, дәрігеріңізге хабарлауды ұмытпаңыз. Бұл анемияны бақылауда ұстауға көмектеседі.